درمان اختلالات خواب در کودکان

یکی از مهمترین عوامل موثر بر سلامت جسمانی، روانی و عاطفی کودکان داشتن خواب مناسب، پیوسته و با کیفیت است.

قطعا اگر کودکان خواب مناسبی داشته باشند رشد جسمانی و هورمونی آنها به درستی سپری شده و مشکلات متعدد را تجربه نخواهند کرد.

از آنجایی که اختلالات خواب تاثیر قابل توجهی بر سلامت و رشد و نمو کودکان دارد پزشکان بر اساس علائم و علت مشکلات پیش آمده درمان های متعدد و موثری را در نظر می گیرند.

از جمله مشکلات مهم کودکان در پروسه خواب باید بی خوابی، کابوس ها و رویاهای وحشتناک، ترس شبانه همراه با جیغ و بی قراری، خوابگردی، آپنه خواب انسدادی، اختلال ریتم شبانه روزی اشاره کرد.

برای درمان هر کدام از این اختلالات ابتدا باید با متخصصان و پزشکان باتجربه ای مانند دکتر محسن آخشته مشورت نموده و راهکارها و درمان های خانگی و گاها دارویی را انجام داد.

علائم مشکلات خواب در کودکان

زمانی که کودکان با مشکلات و اختلالات خواب مواجه میشوند علائم متنوعی در بدن آنها بروز پیدا می کند که با توجه به شدت آسیب علائم برای هر کودک ممکن است متغیر باشد.

در ادامه علائم مشکلات خواب در کودکان را برایتان عنوان خواهیم کرد تا آشنایی بیشتری با این اختلال در کودکان داشته باشید.

•  سخت به خواب رفتن
• بیدار شدن های مکرر در طی خواب شبانه
• خوابیدن بیش از حد یا کم خوابی
• خواب آلودگی غیر طبیعی در طی روز
• رفتارهای غیرعادی هنگام خواب
• خروپف های شدید
• تغییر رفتاری و خلقی
• مقاومت شدید به خواب
• عدم تمایل به خواب شبانه.

علل اختلالات خواب در کودکان

زمانی که صحبت از علت اختلال خواب در کودکان میشود پزشکان به عوامل مختلفی اشاره می کنند که شامل عوامل محیطی، رفتاری، روانی یا جسمانی می‌شود.

به طور کلی علت اصلی اختلال خواب در کودکان عبارتند از:

عوامل محیطی

قرار گرفتن کودکان در معرض نور زیاد، صدای زیاد، دمای محیط نامناسب و یا تغییر در روتین خواب که باعث بروز این مسئله خواهد شد.

عوامل رفتاری

برخی از کودکان هنگام خواب به تکرار رفتارهای روتین احتیاج دارند، گاهی ممکن است وابستگی شدیدی به والدین داشته باشند یا تمایل به شیر خوردن یا تکان دادن باعث به خواب رفتن آنها می‌شود.

اگر این موارد نباشد کودکان دچار مقاومت فعال به خواب می‌شوند.

مسائل بهداشتی خواب

اگر کودکان قبل از خواب از خوراکی های سنگین یا مواد حاوی کافئین استفاده کنند و بیش از حد از وسایل الکتریکی استفاده کنید می تواند سبب بروز اختلال خواب در آنها شود.

عوامل روان شناختی

گاهی اوقات دلایل اختلال خواب در کودکان اضطراب، استرس یا نگرانی است یا ممکن است ترس از تنها ماندن یا تاریکی علت بی خوابی در آنها باشد.

اختلالات پزشکی

گاهی علت اختلال خواب کودکان مربوط به مشکلاتی مثل رفلاکس معده، سندروم پای بی قرار، آسم یا آلرژی است که حتی ممکن است این مسئله بر اثر خروپف یا آپنه انسدادی نیز اتفاق بیفتد.

مراحل رشد جسمانی

برخی از کودکان از بدو تولد همزمان با تغییر در رشد جسمانی خود دچار اختلال خواب می‌شوند که ممکن است تغییر در فرایند رشد دندان ها یا جهش های رشدی باعث بروز اختلال خواب شود.

داروها

مصرف برخی از داروها می تواند الگوی خواب کودکان را تغییر دهد، داروهایی که اغلب برای آسم استفاده می‌شود می توانند علت ایجاد اختلال خواب در کودکان باشند.

روش های درمان اختلال خواب کودکان

برای تمامی کودکان مبتلا به اختلال خواب راهکارهای درمانی متفاوتی وجود دارد که پزشکان بر اساس علت ایجاد اختلال خواب در کودکان و شدت مشکل پیش آمده از درمان های چندوجهی استفاده می کنند تا کیفیت خواب کودکان را افزایش داده و عملکرد آنها را در طی شبانه روز اصلاح کنند.

در ادامه روش های مختلف برای درمان اختلال خواب در کودکان را بررسی خواهیم کرد.

اصلاح بهداشت خواب

مهمترین اقدام برای داشتن خواب با کیفیت برای کودکان تعیین زمان مشخص برای خواب و بیداری آنهاست.

این نکته حتی باید در ایام تعطیل رعایت شود تا ساعت بیولوژیکی بدن کودکان به درستی تنظیم شود.

ناگفته نماند که برای خواب منظم کودکان باید بازه زمانی منطقی را در نظر بگیرید و حتما فضای آرام، تاریک و خنک را در نظر گرفته و در صورت نیاز از عایق نور و صدا استفاده کنید.

توصیه می‌شود که انواع محرک ها مثل کافئین و شکر را از رژیم غذایی کودکان در ساعات پایانی روز حذف کنید و زمان استفاده از وسایل الکترونیکی را به حداقل برسانید.

فراموش نکنید که مصرف چای و نوشابه از عصر به بعد برای این دسته از کودکان ممنوع است و حداقل یک ساعت قبل از خواب نباید نور آبی لوازم الکتریکی به چشم کودک تابیده شود زیرا این مسئله می تواند ملاتونین را افزایش داده و هورمون های خواب را مختل می کند.

در فرآیند رعایت بهداشت خواب کودکان می توانید از روتین های آرام بخش استفاده کنید، حمام کردن، کتاب خواندن  گوش دادن به موسیقی های آرام و حتی مدیتیشن متناسب با سن کودکان تاثیر قابل توجهی بر درمان اختلال خواب دارد.

رفتار درمانی شناختی

یکی از روش های غیر دارویی برای درمان بی خوابی مزمن کودکان، رفتار درمانی شناختی است که با اعمال تغییر در افکار و رفتار نامناسب کودکان خواب آنها را اصلاح می کند.

در این روش درمانی ابتدا پزشک تکنیک هایی را به والدین آموزش می دهد تا شرایط بهتری را برای خواب کودک خود فراهم سازند.

اگر کودک در بیست دقیقه اول بعد از به رخت خواب رفتن خواب مناسبی نداشته باشد باید محیط را ترک کرده و فعالیت های آرام بخش را انجام دهند.

بهتر است که خواب کودکان را در طی روز کاهش داده تا در انتهای روز و برای خواب شب کیفیت بهتری از خواب را تجربه کنند.

فراموش نکنید که در این مورد حتما راه های کاهش اضطراب و استرس کودک را آموزش دیده و تکنیک های آرام سازی عضلات و تنفس عمیق را با آنها تمرین کنید.

توصیه می‌شود که باورهای منفی را کنار گذاشته و بدانید دیر به خواب رفتن کودکان به هیچ عنوان تاثیری بر عملکرد آنها در طی روز نخواهد داشت و تنها مهم است که کودکان خوابی آرام و عمیق داشته باشند.

دارو درمانی

یکی از گزینه های درمانی برای بهبود اختلال خواب مصرف داروهایی است که پزشک تجویز می کند.

این روش درمانی معمولا برای دوره ی کوتاه توصیه میشود و کمک می کند تا کودکان خواب راحت تری را تجربه کنند.

از مهمترین داروهایی که برای درمان اختلال خواب کودکان استفاده میشود باید به ملاتونین اشاره کرد.

این دارو می تواند هورمون خواب شبانه را تنظیم کرده و برای درمان اختلالات خواب بسیار موثر است.

البته در موارد خاص پزشک انواع داروهای آرام بخش و خواب آور را تجویز می کند.

تحریک مغناطیسی مغز

یکی از روش های ایمن و غیرتهاجمی برای درمان اختلال خواب در کودکان استفاده از جریان الکتریکی کنترل شده است.

زمانی که جریان الکتریکی با استفاده از الکترود به سمت مغز هدایت می‌شود می تواند فعالیت الکتریکی مغز را تحریک کند، معمولا این روش درمانی برای افسردگی های مقاوم کاربرد دارد اما در مواردی در مراحل اولیه درمان اختلالات خواب کودکان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

نوروفیدبک

برای درمان اختلال خواب کودکان روش نوروفیدبک نیز کاربرد شایانی دارد، این روش یک نوع آموزش است که به افراد کمک می کند فعالیت امواج مغزی خود را تنظیم کنند.

اگر این روش درمانی برای درمان اختلال خواب کودکان استفاده شود به بهبود کیفیت خواب آنها کمک می کند.

نیاز است که برای دریافت نتیجه ی مطلوب از روش نوروفیدبک صبر و پشتکار بالایی داشته باشید و این روش بر اساس وضعیت کودکان و نیاز آنها صورت می پذیرد.