اختلال خوردن در کودکان یک تغییر منفی و گاها خطرناک است، اگرچه اختلال خوردن در ظاهر مسئله ای خاص و نگران کننده نیست اما در مدت زمان طولانی عوارض بسیار جدی را برای کودکان ایجاد می کند.
پزشکان معتقدند که اختلال خوردن در کودکان حتی اگر خفیف باشد باید هر چه سریع تر درمان شود.
برای بهبود اختلال خوردن پزشکان از درمان های چند بعدی استفاده می کنند و براساس سن کودکان، نوع اختلال پیش آمده و شدت علائم جسمی و روانی بهترین راهکارها را ارائه خواهند داد.
اختلال خوردن در کودکان شامل بی اشتهایی عصبی، پرخوری عصبی، اختلال پرخوری افراطی و یا بد غذایی شدید است.
هر کدام از این مشکلات راهکارهای درمانی خاص خود را دارند و باید برای محافظت از سلامت جسم و روان کودکان هر چه سریع تر پروسه درمان آغاز شود.
علائم اختلالات خوردن در کودکان
کودکان مبتلا به اختلال خوردن بلافاصله بعد از بروز این تغییرات علائمی کاملا محسوس را تجربه می کنند که قطعا والدین متوجه بروز این تغییرات منفی خواهند شد.
در ادامه علائم اختلال خوردن را با هم بررسی خواهیم کرد تا اگر با چنین مواردی مواجه هستید هر چه سریع تر موضوع را به پزشک مربوطه اطلاع دهید.
ترس از خوردن
برخی از کودکان با توجه به تصورات ذهنی که برای آنها ساخته میشود از خوردن اجتناب می کنند، زیرا معتقدند که اگر از هر نوع ماده ی غذایی استفاده کنند باعث چاق شدن آنها می شود.
این کودکان معمولا قبل از شروع غذا خوردن دچار اضطراب بسیار شدیدی میشوند و به هیچ عنوان تمایلی به مصرف غذاهای خاص و حاوی چربی نشاسته و یا مواد شیرین ندارند.
این دسته از کودکان با وجود ترس از غذا خوردن بهانه گیری های مداوم دارند یا اینکه هنگام غذا خوردن دچار وسواس میشوند و فرآیند مصرف غذا در آنها به آهستگی و بسیار کند پیش می رود.
معمولا این کودکان اختلال خوردن را به شکل بی اشتهایی عصبی تجربه می کنند که می تواند مشکلات گوارشی، ضعف شدید و بیماری های خاصی را ایجاد کند.
تصویر بدنی تحریف شده
این دسته از کودکان با توجه به اطلاعات اشتباه و غلطی که از جامعه و اطرافیان دریافت می کنند گاهی ممکن است دچار دید نامناسب نسبت به بدن خود شوند یا اینکه خود را بسیار چاق می دانند و معتقدند که وزن آنها طبیعی نیست.
این مسئله باعث میشود تا کودکان از ظاهر خود ناراضی باشند و به طور مداوم و مکرر بدن خود را در آینه بررسی می کنند.
گاهی این وسواس فکری در کودکان آنقدر زیاد میشود که دائما از لباس های گشاد استفاده می کنند و خود را با همسالان مقایسه می کنند.
معمولا این نوع اختلال خوردن در کودکان در سنین هفت تا هشت سالگی دیده میشود.
نوسانات وزن
اختلال خوردن در کودکان گاهی با علائمی مثل کاهش یا افزایش ناگهانی وزن همراه است.
معمولا این کودکان با توجه به تغذیه ی نامناسبی که دارند دچار کاهش وزن ناگهانی میشوند که حتی ممکن است باعث توقف رشد قد یا وزن آنها شود.
برخی از کودکان با ابتلا به اختلال خوردن دچار افزایش یا کاهش وزن میشوند و این تغییر سایز می تواند بدن آنها را به مخاطره بیندازند.
انزوا
از نشانه های دیگر اختلال خوردن در کودکان باید به عدم تمایل آنها به غذا خوردن در جمع اشاره کرد.
حتی این کودکان در جمع همسالان خود در اردو، مدرسه و حتی میهمانی ها تمایلی به خوردن غذا ندارند و ترجیح می دهند مدت زمان بیشتری را تنها سپری کنند.
معمولا این دسته از کودکان با وجود چنین علائمی دچار اضطراب یا ترس از قضاوت هستند که می توانند در پی اختلال خوردن و عدم درمان آن اتفاق بیفتد.
تغییرات خلقی
قطعا زمانی که کودکان تغذیه مناسبی نداشته باشند و دچار اختلال خوردن شوند تاثیر منفی آن را بر سلامت روانی تجربه خواهند کرد.
این دسته از کودکان اغلب درگیر اضطراب بالا یا گریه های بی دلیل هستند و یا در سنین بالاتر دچار بی انگیزگی یا افسردگی میشوند.
به هر حال باید گفت که از نشانه های مهم اختلال خوردن در کودکان باید به نوسانات شدید خلقی، تحریک پذیری، عصبانیت و پرخاشگری آنها اشاره کرد.
تشخیص اختلالات خوردن
زمانی که متوجه شدید کودکتان علائم اختلال خوردن دارد حتما به متخصص کودکان حاذق و باتجربه ای مانند دکتر محسن آخشته مراجعه کنند.
متخصصان برای اینکه بتوانند چنین عوارضی را به طور دقیق تشخیص دهند از راهکارهای مختلفی استفاده می کنند.
در ادامه لیستی از روش های تشخیص اختلال خوردن را با یکدیگر بررسی خواهیم کرد.
مصاحبه بالینی تخصصی
در این روش متخصصان گفتگوی دقیقی با کودک و والدین آنها خواهند داشت تا اطلاعاتی در مورد الگوی غذایی کودکان، ترس ها، باورها، رفتارهای جبرانی و تغییرات خلقی جمع آوری کنند.
بررسی رشد و تغییرات وزنی
در این روش تشخیص پزشک وزن و قد کودک را با منحنی استاندارد رشد کودک مقایسه می کند، اگر کاهش وزن محسوس و توقف رشد دیده شود متخصصان ارزیابی های دقیق تر را ادامه می دهند.
ارزیابی پزشکی
به عنوان یک روش تشخیصی مهم در شناسایی اختلالات خوردن کودکان پزشک معاینات کامل را توصیه می کنند که شامل آزمایش خون و اندازه گیری ضربان قلب و بررسی فشار خون است.
ارزیابی روانشناختی
این روش کاربردی با هدف بررسی اضطراب و افسردگی کودک انجام می پذیرد.
اگر وسواس فکری و عملی در کودک دیده شود یا تغییراتی در عزت نفس آنها وجود داشته باشد، با این روش تشخیص مشخص خواهد شد.
ابزارهای غربالگری
در غربالگری اختلالات خوردن متخصصان از تکنیک های متفاوتی استفاده می کنند.
معمولا این نوع غربالگری ها راه قطعی برای تشخیص اختلال خوردن نیست و فقط به عنوان بخشی از مسیر تشخیص استفاده میشود.
بررسی رفتارهای غذایی کودک
در فرآیند تشخیص اختلالات خوردن کودکان پزشک سوالاتی در مورد غذا خوردن کودک در خانه، مدرسه یا مهد کودک می پرسند، اگر کودکان از غذا خوردن در جمع اجتناب کنند ممکن است نشانه ای از اختلال خوردن باشند.
تشخیص افتراقی
این روش زمانی انجام میشود که پزشک متوجه شود مشکلات پیش آمده مربوط به اختلال خوردن نیست و برای اینکه وجود این اختلال در کودکان به طور کامل رد شود پزشک روش هایی را انجام می دهد تا به بررسی دقیق تر بیماری های گوارشی، اختلالات هورمونی یا بدغذایی طبیعی بپردازند.
ارزیابی خانوادگی
در روند تشخیص اختلالات خوردن در کودکان مهم است که ارزیابی دقیق تر و جزئی تری به صورت خانوادگی و محیطی انجام شود.
در این روش تشخیصی سبک تغذیه خانواده، نگرش والدین به غذا خوردن کودکان و حتی استرس هایی که از محیط برای کودک ایجاد میشود نیز بررسی میشود.
انواع روش های درمان اختلال خوردن در کودکان
به محض مشاهده علائم اختلالات خوردن در کودکان باید سریعا به پزشک مراجعه کنید تا بتوانید هر چه سریع تر عارضه پیش آمده را کنترل کرده و به رفع دائمی آن کمک خواهید کرد روش های متفاوتی برای درمان اختلال خوردن وجود دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
رواندرمانی
یکی از راهکارهای موثر برای درمان اختلالات خوردن روان درمانی است که کمک می کند احساسات کودک را بهتر بشناسید و کودکان نیز اضطراب و ناراحتی خود را راحت تر بیان می کنند.
در نتیجه کودک متوجه خواهد شد که اجتناب نادرست از مواد غذایی یا بی میل بودن به انواع خوراکی راه حل مشکلات نیست و این مسئله به عنوان پایه اصلی درمان محسوب می شود.
درمان مبتنی بر خانواده
از جمله راهکارهایی که برای درمان اختلال خوردن در کودکان استفاده میشوند درمان مبتنی بر خانواده است به گونه ای که والدین نقش بسیار مهمی در غذا دادن به کودکان دارند و به کودک نباید هیچ نوع فشاری وارد کنند.
این کار باعث میشود که کودک از طرف والدین حس امنیت و حمایت دریافت کرده که قطعا به برطرف شدن اختلال خوردن کمک می کند.
درمان شناختی رفتاری
در فرآیند درمان اختلال خوردن کودکان درمان شناختی رفتاری بسیار موثر است، در این پروسه درمانی کودک افکار اشتباه را کنار گذاشته و رفتارهای ناسالم آنها کم کم تغییر خواهد کرد.
در ادامه کودکان راه های صحیح برای مقابله با استرس را یاد گرفته و این مسئله در روند درمان اختلال خوردن بسیار موثر است.
گروه درمانی
گاهی اوقات متخصصان تشخیص می دهند که برای درمان اختلال خوردن کودکان گروه درمانی موثرتر است.
زیرا کودکان در جمعی قرار می گیرند که متوجه خواهند شد تنها نیستند و از تجربیات سایر دوستان خود استفاده می کنند بدون اینکه احساس خجالت یا تنهایی داشته باشند، معمولا گروه درمانی در کنار سایر روش های تخصصی انجام می پذیرد.
مشاوره تغذیه
برای درمان اختلال خوردن در کودکان مشاوره تغذیه بسیار موثر است، کودکان آموزش می بینند که چقدر و چه مقدار از انواع مواد غذایی استفاده کنند.
اطلاعات لازم در مورد بازگرداندن غذاهای حذف شده به رژیم غذایی کودکان در اختیار والدین قرار می گیرد بدون اینکه کودک رژیم های سخت و تکراری داشته باشد.
پیشگیری از اختلالات تغذیه ای
برای پیشگیری از اختلالات تغذیه ای در کودکان چند راهکار ساده را انجام دهید تا هرگز با چنین مسئله ای مواجه نشوید و فرایند رشد جسمی و روانی کودکان به سلامت سپری خواهد شد.
- ایجاد روابط سالم با غذا
- اصلاح الگوهای رفتاری والدین
- تقویت تصویر بدنی سالم
- کاهش تمرکز بر ظاهر و وزن بدن
- آموزش سواد رسانه ای
- ایجاد فضایی امن و عاطفی در خانواده
- تشویق فعالیت های بدنی سالم
- وعده های غذایی منظم در خانواده
- توجه به علائم هشدار دهنده
- دریافت آموزش های لازم از طرف والدین
- توجه به احساسات کودکان و رفع افکار منفی
