اختلال یادگیری در کودکان به مجموعه ای از مشکلات عصبی و رشدی گفته میشود که مربوط به توانایی مغز در فرآیند دریافت، پردازش و تحلیل اطلاعات است.
معمولا کودکانی که به اختلال یادگیری مبتلا میشوند از نظر هوشی کاملا طبیعی هستند اما مغز آنها توانایی پردازش و ذخیره سازی اطلاعات را به درستی ندارد و باعث میشود تا کودکان با چالش های مختلفی مواجه شوند.
بسیاری از کسانی که در کودکان خود شاهد علائم اختلالات یادگیری هستند به دنبال درمان های قطعی می باشند.
در این مقاله به معرفی و بررسی روش های درمان اختلال یادگیری می پردازیم پس با ما همراه باشید.
علائم اختلال یادگیری در کودکان چیست؟
در بین کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری معمولا علائم کلی و مشترکی وجود دارد که عبارتند از:
- اختلاف قابل توجه بین هوش طبیعی کودک و عملکرد تحصیلی ضعیف
- یادگیری محدود و کند علیرغم داشتن تمرین زیاد
- فراموش کردن سریع مطالب آموخته شده
- نیاز به تکرار زیاد برای یادگیری مطالب مختلف
- عدم توانایی دنبال کردن دستورالعمل های چند مرحله ای
- ناتوانی در برنامه ریزی و سازماندهی امورات شخصی
- اجتناب از انجام تکالیف درسی
- خستگی ذهنی سریع
- نداشتن اعتماد به نفس تحصیلی
- اضطراب مداوم
- ناامیدی و گریه هنگام انجام تکالیف درسی
روش تشخیص اختلال یادگیری در کودکان
زمانی که کودکان با علائم مشکوک به اختلالات یادگیری به پزشک مراجعه می کنند متخصصان برای تشخیص قطعی و دقیق چنین اختلالی از روش های متفاوت استفاده می کنند.
مهمترین روش ها برای تشخیص اختلالات یادگیری کودکان به شرح زیر است:
- غربالگری های اولیه
- مصاحبه بالینی تخصصی
- آزمون هوش
- آزمون های پیشرفت تحصیلی
- آزمون های اختصاصی اختلال یادگیری
- ارزیابی گفتار و زبان کودک
- ارزیابی کاردرمانی و بررسی مهارت های حرکتی
- ارزیابی کارکردهای اجرایی
- مشاهده مستقیم کودک در محیط متفاوت
- بررسی سایر مشکلات و اختلالات مثل اضطراب، افسردگی و اوتیسم
درمانهای مختلف اختلالات یادگیری در کودکان
بروز اختلال یادگیری در کودکان شرایطی سخت و پیچیده را برای آنها ایجاد می کند و می تواند زندگی حال حاضر کودک و حتی آینده آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
از این رو والدین به محض مشاهده علائم اختلال یادگیری باید به پزشک متخصص و باتجربه ای مانند دکتر محسن آخشته مراجعه کنند تا هرچه سریع تر درمان های موثر و موفق را انجام دهند.
در ادامه سایر روش های درمان اختلال در کودکان را بررسی خواهیم کرد.
در مورد سایر روش هایی که برای درمان اختلال یادگیری عنوان میشود باید به این نکته توجه کنید که معمولا این روش ها به صورت ترکیبی استفاده میشود و درمان مشخص و واحدی برای بهبود اختلال یادگیری در کودکان وجود ندارد.
درمان رفتاری و آموزشی
در این روش درمانی متخصصان با توجه به نیازهای فردی کودکان و نوع اختلال پیش آمده از روش های خاصی استفاده می کنند و سعی می کنند چند حس کودک را به طور همزمان تقویت کنند که تاثیر قابل توجهی بر حس دیداری، شنیداری و حرکتی کودک دارند.
به نوعی می توان گفت که این روش درمانی یک فرآیند هدفمند است که به آموزش مهارت های جبرانی می پردازد.
درمان دارویی اختلالات یادگیری در کودکان
در کنار سایر روش های کاربردی برای درمان اختلال یادگیری در کودکان پزشکان دارو درمانی را توصیه می کنند.
با این روش می توانند میزان اضطراب کودک را کنترل کرده و اگر علائم افسردگی و یا بیش فعالی در کودک دیده شود می توان شرایط را با مصرف دارو مدیریت کرد
نکته ای که در مورد دارو درمانی باید بدانید این است که تجویز داروهای خاص باعث افزایش یادگیری کودک نمیشود اما در بهتر شدن تمرکز آنها نقش مهمی دارند.
بازی های آموزشی
یکی دیگر از روش های کاربردی اما ساده تر برای درمان اختلال یادگیری کودکان بازی های هدفمند است.
بازی برای این کودکان باعث افزایش انگیزه آنها و تقویت حافظه کاری میشود و توجه و تمرکز کودک را بهبود می بخشد، ضمن اینکه اضطراب یادگیری بعد از بازی درمانی در این کودکان کاهش پیدا می کند.
استفاده از بازی های مختلف کمک می کند تا حافظه دیداری و شنیداری کودکان مبتلا به این اختلال تقویت شود، ضمن اینکه متخصصان از بازی های عددی یا کلمه سازی استفاده می کنند و با استفاده از پازل ها و لوگو می توانند اثر سایر درمان ها را چندین برابر کنند.
درمان اختلالات یادگیری با لورتا نوروفیدبک
لورتا نوروفیدبک نوع پیشرفته تر درمان با نوروفیدبک است، به گونه ای که پزشک می تواند اقدام به ثبت و اصلاح الگوهای فعالیت مغزی در نواحی عمیق تر کند.
در نتیجه روش درمانی لورتا نوروفیدبک برای کودکانی که به اختلالات یادگیری مبتلا هستند باعث میشود تا تمرکز و توجه آنها به شرایط عادی رسیده و به تقویت حافظه آنها کمک می کند.
ضمن اینکه این روش سرعت پردازش اطلاعات را برای کودکان مبتلا به اختلال یادگیری افزایش می دهد و به نوعی باعث خودتنظیمی مغز میشود.
درمان اختلال یادگیری با نوروفیدبک
فرایند درمانی نوروفیدبک با هدف آموزش مغز برای تنظیم امواج مغزی می باشد، ضمن اینکه اگر این روش به درستی استفاده شود باعث افزایش تمرکز در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری میشود و ضمنا میزان حواس پرتی ها را در شرایط مختلف کاهش می دهد.
روش درمانی نوروفیدبک برای این اختلال معمولا بیشترین تاثیر را در درمان نقص توجه دارد، ضمن اینکه این روش برای کودکانی که دچار ضعف تمرکز و اضطراب یادگیری هستند بسیار موثرند.
درمان اختلال یادگیری با rtms
روش درمانی آر تی ام اس همان تحریک مغناطیسی مغز است.
اگر این روش برای کودکان مبتلا به اختلال یادگیری استفاده شود باعث تحریک غیرتهاجمی مغز شده و از آنجایی که میدان مغناطیسی کاملا ایمن است تاثیر قابل توجهی بر سلامت کودکان خواهد داشت.
اگرچه آر تی ام اس به عنوان درمان استاندارد برای بهبود اختلال یادگیری استفاده نمیشود اما شواهد نشان می دهد که کودکانی که دچار نقص توجه شدید هستند یا مشکلات اجرایی دارند با این روش توانسته اند به درمان های موفق تری دست پیدا کنند.
مدت زمان درمان اختلال یادگیری چقدر است؟
نگرانی بابت مدت زمان درمان و بهبود اختلال یادگیری کودکان کاملا طبیعی است.
پزشکان بر این باورند که این اختلال ریشه عصبی و رشدی دارد و معمولا مدت زمان زیادی نیاز است که درمان های موثر را تجربه کرده تا ماندگاری آن را تضمین نمایند.
به طور کلی حدودا ۳ تا ۶ ماه زمان می برد تا نتایج اولیه از درمان را مشاهده کنید.
اما برای اینکه پزشکان شرایط را کاملا تحت کنترل داشته باشند بیماران را برای ۱ تا ۳ سال وارد پروسه درمان می کنند و با مدیریت موثر و بلندمدت به بهبود کامل اختلال یادگیری کمک خواهند کرد.
عوارض عدم درمان اختلال یادگیری در کودکان
در ادامه عوارض و معایبی که اختلالات یادگیری در پی دارد را بررسی می کنیم:
عوارض تحصیلی
- افت شدید تحصیل به صورت مزمن و پیشرونده
- مردودی های تکراری و مداوم
- عقب ماندن از برنامه درسی
- وابستگی بیش از حد به کمک والدین و دیگران
- ناتوانی در انجام تکالیف به تنهایی
- ضعف در خواندن و نوشتن
- کاهش سرعت یادگیری در مقاطع بالاتر تحصیلی
- ترک تحصیل زودهنگام
- بی سوادی عملکردی و خواندن بدون درک مطالب
عوارض شناختی و مغزی
- کاهش مهارت در پردازش اطلاعات
- حافظه ضعیف
- عدم توانایی در پردازش شناختی
- ناتوانی در برنامه ریزی صحیح
- افزایش وابستگی به فعالیت های ناکارآمد
- تثبیت الگوهای نادرست
- یادگیری عوارض روانی و هیجانی
- افت بسیار شدید اعتماد به نفس
- احساس ناتوانی و بی کفایتی
- افسردگی در دوره های سنی مختلف
- ترس از امتحان مدرسه و محیط آموزشی
- خودسرزنشی مداوم و بی نتیجه
عوارض رفتاری
- بی انضباطی در محیط های مختلف
- لجبازی و پرخاشگری
- بهانه گیری های جسمی و افت شدید انگیزه
- افزایش احتمال رفتارهای پرخطر در سنین بالاتر
عوارض اجتماعی و ارتباطی
- کناره گیری اجتماعی
- ضعف در مهارت های ارتباطی
- تمایل بیشتر به تنهایی
- تمسخر توسط همسالان
- کاهش مهارت در حل مسائل اجتماعی
عوارض خانوادگی
- کاهش ارتباط عاطفی با اعضای خانواده
- احساس گناه در جمع خانواده
- فرسودگی روانی والدین
- فشارهای بیش از حد از طرف والدین
- برچسب زدن بر کودک و نوجوان
- تنش و تعارض بین والدین و فرزندان
عوارض شغلی
- عملکرد پایین و نامناسب در شغل شخصی
- اضطراب شخصی
- وابستگی مالی
- عدم رضایت از روند زندگی
- کاهش اعتماد به نفس حرفه ای
- افزایش احتمال بیکاری و تغییر شغل مکرر
عوارض ثانویه
- افسردگی حاد
- اختلالات اضطرابی
- اختلالات رفتاری
- کاهش شدید عزت نفس
