زمانی که صحبت از اختلالات طیف اوتیسم در کودکان میشود والدین با نگرانی های بسیار جدی مواجه شده و سعی دارند در صورت بروز علائم احتمالی هر چه سریع تر برای درمان این اختلال اقدام کنند.
درمان اختلالات طیف اوتیسم در کودکان یک اقدام چندبعدی است که برای مدت طولانی و به صورت فرد محور صورت می پذیرد.
اگر چه اوتیسم درمان واحد و مشخصی ندارد اما می توان با مداخلات پزشکی به بهبود عملکرد کودکان، تقویت ارتباطات و اصلاح رفتار و کیفیت زندگی آنها کمک کرد.
بیماری اوتیسم چیست؟
اوتیسم نوعی اختلال عصبی_رشدی است که معمولا قبل از ۳ سالگی در کودکان بروز پیدا می کند.
مبتلایان به اوتیسم در برقراری ارتباط با سایرین دچار مشکل هستند و تعامل اجتماعی آنها و رفتارهای طبیعی با کودکان نرمال کمی متفاوت است.
اوتیسم باعث میشود تا کودکان در ارتباط چشمی با سایرین دچار مشکل شده و در برقراری ارتباط با همسالان نیز با مشکل مواجه میشوند.
این کودکان در درک احساسات دیگران ناتوان هستند و به مرور زمان میزان تماس چشمی کم و پاسخ ندادن در آنها افزایش پیدا می کند.
کودکان مبتلا به طیف اوتیسم مشکلات گفتاری و زبانی را تجربه خواهند کرد، این کودکان یا حرف نمی زنند یا با تاخیر بسیار زیاد شروع به صحبت کردن می کنند.
تکرار کلمات، استفاده غیرمعمول از زبان و مشکل در مکالمه دوطرفه از مهمترین اختلالاتی است که با وجود اوتیسم در کودک رخ می دهد.
اوتیسم را همه ما با رفتارهای تکراری می شناسیم مثل چرخیدن، تکان دادن مداوم دست ها، وابستگی شدید به روتین ها که می تواند از نشانه های اوتیسم باشد.
این کودکان حساسیت بسیار زیادی به نور ،صدا و لمس دارند و به موضوعات خاص علاقه بیش از حدی نشان می دهند.
آیا اوتیسم علائم خاصی دارد؟
اوتیسم از آن دسته بیماری هایی است که علائم آن به وضوح قابل مشاهده می باشد، حتی خفیف ترین نوع اوتیسم باعث میشود رفتارها و علائم غیرمعمول را در کودکان مشاهده کنید.
علائمی که به واسطه ابتلا به اوتیسم در کودکان می بینید مربوط به نوع اوتیسم و گسترش اختلال در بدن آنهاست.
معمولا این کودکان علائم ارتباطی و اجتماعی رو ابتدا نشان داده و ضمن پاسخ ندادن به اسم خود علاقه ای به بازی های مشترک ندارند.
این کودکان در پیدا کردن دوست، بازی با همسالان و درک احساسات دیگران کاملا ناتوان هستند و به هیچ عنوان از اقدامات اشاره ای، تکان دادن دست برای خداحافظی یا بیان احساسات خود استفاده نمی کنند.
علائم مهم طیف متفاوت اوتیسم را می توانید در روند گفتاری و زبانی کودکان نیز به وضوح متوجه شوید.
این کودکان لحن غیرعادی دارند و معمولا مانند ربات و با لحنی یکنواخت صحبت می کنند ضمن اینکه آنها در شروع صحبت دچار مشکل هستند یا ادامه بیانات خود را متوقف می کنند.
کودکان اوتیسم معمولا هوش طبیعی یا هوش بالاتر از حد نرمال دارند، اما در ارتباط کلامی با مشکل مواجه شده و شناخت از محیط پیرامون برای آنها سخت میشود.
از علائم اوتیسم در کودکان زیر ۱ سال باید به عدم تماس چشمی، عدم واکنش به صدا و عدم لبخند اجتماعی اشاره کرد.
در سنین ۱ تا ۲ سالگی این کودکان اگر به اوتیسم مبتلا باشند به اشیا اشاره نمی کنند کلمات معنادار نخواهند گفت و پس از صدا کردن اسم آنها پاسخی دریافت نمی کنید.
اوتیسم در سنین ۲ تا ۳ سالگی با تاخیر واضح در گفتار پدیدار میشود، ضمن اینکه این کودکان به بازی های تکراری روی آورده و از دیگران تقلید نمی کنند.
راههای تشخیص اوتیسم در کودکان
تشخیص اوتیسم در کودکان راه های متفاوتی دارد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
بررسی علائم بالینی
مهمترین مرحله در تشخیص اوتیسم کودکان، مشاهده رفتار و روند رشد کودک است.
پزشکان ابتدا علائم بالینی مثل تماس چشمی و پاسخ به اسم کودک را بررسی کرده و مهارت های ارتباطی و گفتاری آنها را مورد سنجش قرار می دهند.
برای این دسته از کودکان بازی های اجتماعی، رفتارهای تکراری و حسی نیز بررسی میشود.
فوق تخصص رشد و تکامل کودکان و همچنین روانپزشک می توانند با بررسی این علائم متوجه شوند که آیا کودک به اوتیسم مبتلا شده است یا خیر.
غربالگری رشدی
اگر موارد مشکوک و رفتارهای غیرطبیعی اما نامحسوس را در کودکان زیر ۳ سال مشاهده می کنید می توانید برای تشخیص اوتیسم غربالگری های رشد انجام دهید.
این غربالگری مختص کودکان ۱۶ تا ۳۰ ماه است، والدین پرسشنامه هایی را تکمیل می کنند که پزشک متوجه میشود آیا کودک آنها در معرض این خطر قرار گرفته است یا خیر.
پزشکان با این میزان اطلاعاتی که از والدین دریافت می کنند نتیجه غربالگری را خیلی زود به آنها اعلام خواهند کرد.
آزمون های تشخیصی تخصصی
برای تایید یا رد قطعی ابتلای کودکان به اوتیسم پزشکان از تست های کاملا استانداردی استفاده می کنند که در سطح جهانی مورد استفاده قرار می گیرند.
در این آزمون ها تعامل اجتماعی، ارتباط و رفتار کودکان بررسی میشود و میزان گفتار و سطح گفتار آنها متناسب با سن آنها ارزیابی خواهد شد.
ارزیابی گفتار و زبان
درک زبان، بیان کلامی و ارتباط غیر کلامی در کودکان مبتلا به اوتیسم با کودکان عادی بسیار متفاوت است.
به همین دلیل درمانگر برای تشخیص اوتیسم از این روش استفاده می کند و با ارزیابی گفتار زبان کودک اطلاعات ارزشمندی در مورد اوتیسم جمع آوری خواهد شد.
تست هوش و رشد شناختی
پزشکان برای تشخیص سریع اوتیسم در کودکان سطح هوش آنها را ارزیابی می کنند و با توجه به تست های اصولی متوجه میشوند که هوش کودک طبیعی، مرزی یا ناتوان ذهنی هستند.
در چنین شرایطی با این نوع تست ها توانایی یادگیری کودکان سنجیده میشود و در شناخت و تشخیص قطعی اوتیسم نقش مهمی دارند.
بررسی های پزشکی تکمیلی
برای رد اوتیسم یا تایید این اختلال در کودکان تست شنوایی، آزمایش های ژنتیکی و در صورت نیاز ام آرآی نیز انجام میشود ام آرآی در صورتی کاربرد دارد که کودک علائم غیرطبیعی یا تشنج داشته باشد.
راهی برای درمان قطعی اوتیسم وجود دارد؟
متاسفانه اختلال اوتیسم از آن دسته مشکلاتی است که تاکنون درمان قطعی برای آن شناخته نشده است.
اوتیسم درمان پذیر و قابل بهبود است ها و با راهکارهای موثر می توان از گسترش این اختلال جلوگیری کرد و بیماران باید همواره تحت درمان قرار بگیرند.
علت اینکه برای اوتیسم درمان قطعی وجود ندارد این است که این عارضه یک اختلال عصبی رشدی محسوب میشود و از نحوه رشد مغز کودکان نشات می گیرد.
به همین دلیل مشکلاتی که ریشه ژنتیکی و عصبی دارند رو نمی توان مانند بیماری های عفونی یا موقتی با دارو درمان کرد.
اقداماتی که برای درمان اوتیسم صورت می پذیرد با هدف بهبود ارتباط و گفتار و افزایش مهارت های اجتماعی انجام میشود.
این درمان ها به کاهش رفتارهای تکراری کمک کرده و سبب افزایش استقلال و کیفیت زندگی کودکان در آینده میشود.
با این حال به یاد داشته باشید که اوتیسم درمان قطعی ندارد اما بیماران باید تحت نظارت پزشک متخصصی مانند دکتر محسن آخشته درمان های موثر را انجام دهند.
درمان اوتیسم چیست؟
بعد از تشخیص قطعی اوتیسم در کودکان قطعا والدین با این نگرانی مواجه هستند که آیا درمان اوتیسم با موفقیت همراه است یا خیر.
به طور کلی درمان اوتیسم به مجموعه ای از مداخلات علمی، آموزشی و حمایتی گفته میشود که هدف از انجام آنها بهبود عملکرد کودکان است.
اوتیسم با پیشرفته ترین تکنیک ها هم درمان نمیشود اما اگر درمان مناسب انجام شود به پیشرفت رشدی کودکان کمک خواهد کرد.
مبتلایان به اوتیسم نمی توانند انتظار درمان قطعی و یکباره داشته باشند اما سایر تکنیک هایی که انجام میشود باعث میشود تا آنها با نتایج قابل قبول مواجه شده و شرایط زندگی آنها اصلاح شود.
در مورد اینکه درمان اوتیسم دقیقا چه اقداماتی می باشد باید ابتدا به آموزش و نقش والدین اشاره کرد.
ابتدا والدین یاد می گیرند که چطور رفتار کودکان را مدیریت کرده و روتین منظمی در خانه ایجاد می کنند.
این هماهنگی بین پزشک و والدین باعث میشود تا کودکان درمان اوتیسم را با موفقیت بیشتری سپری کنید.
در مورد درمان اوتیسم باید به روش های پیشرفته و مکمل اشاره کرد.
البته که هنوز تحقیقات در این مورد ادامه دارد اما شواهد نشان می دهد که درمان های پیشرفته نقش مهمی بر کاهش رفتارهای تکراری و بهبود تعامل اجتماعی کودکان مبتلا به اوتیسم دارد.
ضمن اینکه در درمان اوتیسم کار درمانی نیز بسیار موثر است، زیرا به رفع مشکلات حسی کودکان کمک کرده و مهارت های حرکتی و استقلال آنها در کارهای روزمره را تقویت می کند.
اگر کودکان مبتلا به اوتیسم با اختلال و تاخیر گفتار مواجه باشند گفتار درمانی، درمان کلیدی برای آنها محسوب میشود.
آنها می توانند حتی به صورت غیر کلامی ارتباط برقرار کرده و مشکلات درک و بیان آنها بهبود پیدا می کند.
چگونه اوتیسم را کنترل و درمان کنیم؟
برای کنترل و درمان اوتیسم ابتدا باید واقعیت را بپذیرید، این بیماری قابلیت درمان صد در صد ندارد اما اقداماتی صورت می پذیرد که بیماری را قابل کنترل کرده و شرایط بیمار را بهبود می بخشد.
این کودکان اگر سریع تحت درمان قرار بگیرند می توانند صحبت کردن را به درستی تجربه کرده و حتی در مدارس عادی تحصیل می کنند.
پایه اصلی برای کنترل اوتیسم رفتار درمانی اس،ت این کودکان باید تحت رفتار درمانی قرار گرفته تا ارتباط چشمی، درخواست کردن و تعامل اجتماعی در آنها تقویت شود.
این اقدام درمانی باعث میشود تا میزان پرخاشگری و رفتارهای تکراری در کودکان اوتیسمی به راحتی کنترل شود.
برای اینکه بتوانید اوتیسم کودکان را به آسانی و بدون چالش کنترل کنید باید کارهایی را که باعث روتین و ثبات زندگی آنها میشود اولویت قرار دهید.
دستورهای کوتاه و ساده را به آنها اعلام کرده و از تشویق فوری برای رفتار درست آنها استفاده کنید.
این کودکان نباید تحت تنش، تنبیه بدنی یا فریاد قرار بگیرند، به طور کلی اوتیسم از آن دسته اختلالاتی است که قابلیت کنترل دارد.
درمان زودهنگام آن یک نوع معجزه محسوب میشود و پایه درمان و کنترل آن کاردرمانی و گفتار درمانی است و نقش والدین در کنترل اوتیسم بسیار پررنگ است.
